concert 18 maart 2016

Amicitia zingt de Johannes Passion en is 60 jaar jong!

Vrijdagavond 18 maart 2016  liep de Johannes de Doper kerk in Mijdrecht/Wilnis goed vol met bezoekers. Op het programma de Johannes Passion van J.S. Bach, uitgevoerd door de Christelijke Oratoriumvereniging Amicitia uit Uithoorn. Daarmee opende Amicitia  de Goede week naar Pasen 2016 én gaf Amicitia de aftrap voor haar 60-jarig bestaan.

De Johannes Passion is één van de passie-werken van Bach. Een passie is een muziekstuk dat gaat over het lijden van Christus.  De beroemdste passie van Bach is de Matthäus Passion waar Nederland in de week voor Pasen massaal voor uitloopt. Amicitia koos voor de uitvoering van de Johannes Passion. Misschien iets minder populair dan de Matthäus maar zeker niet minder intens, krachtig en mooi. De Johannes Passion is een ingenieuze compositie waarin het verhaal van Jezus’ laatste uren verrassend direct wordt verteld, uitgebeeld en verklankt. Het is eveneens een prachtig voorbeeld van hoe muziek ook verbeeldt. Het dreigend onheil, het koor in wisselende rollen, van menigte die enerzijds beschouwt en reflecteert in de koralen en anderzijds boos is, haat draagt, schreeuwt, plaagt, hoont, dreigt, opzweept en chaos veroorzaakt in andere koordelen, de aria’s waar solisten de gebeurtenissen beschouwen, het huilen van Petrus nadat hij Jezus verraden heeft met het bijbehorende kraaien van de haan, het intense  ‘het is volbracht’ van Jezus en dit alles magnifiek georkestreerd. Voorbeelden van hoe Bach tekst, muziek en dramatiek aan elkaar koppelt en daarmee hoge eisen stelt aan de uitvoerenden. De Johannes Passion zing je niet ‘zomaar even weg’.

Geen eenvoudige taak dus om dit stuk ook werkelijk tot leven te brengen en meer te laten zijn dan ‘heel veel noten achter elkaar’. De solisten en de orkestleden van het Promenade orkest zijn professionals. De koorzangers van Amicitia zijn dat niet. Toch lukte het om met elkaar van begin tot eind een spannende en intense Johannes Passion neer te zetten. En hoe!

Gerben Houba was de evangelist; een genoegen om naar te luisteren. Hij vertelde het verhaal en hij beleefde het verhaal. Intens, van klein en ingetogen naar groots en meeslepend met een randje op zijn stem waarbij hij soms zelf bijna leek te breken. Als luisteraar kon je niet anders dan aan zijn lippen hangen. Hetzelfde gold voor bas Ronald Dijkstra die de Christuspartij sterk en overtuigend neerzette; geen kwetsbare jongen die Jezus. Ook de jonge bas Berend Eijkhout maakte indruk door met ogenschijnlijk gemak zijn partijen overtuigend te zingen en de kerk te vullen met zijn mooi geluid.  De vrouwelijke solisten hebben in de Johannes Passion geen hele grote rol. En dat was bij deze uitvoering niet zo heel erg want zowel de sopraan Anna Büchel als de mezzosopraan Veronique van der Meijden kwamen niet zo goed uit de verf; een beetje te iel, niet trefzeker, slecht verstaanbaar en soms iets teveel vibrato en daardoor iets teveel ‘opera’. Daarbij: als vragend koortje ‘wohin?’ in de aria Eilt, ihr angefocht’nen Seelen werd het harmonisch en ritmisch wel heel spannend…  Het was bijna jammer dat het volledig koor dit niet zong maar de keuze van de dirigent hierin was te begrijpen. Krijg dat maar eens strak!

Amicitia bleek de partijen goed te kennen en overtuigde. De koorzangers reageerden goed geconcentreerd op dirigent Toon de Graaf die in de akoestisch lastig zingende Johannes de Doper kerk voor de koorleden op grote afstand stond. Begrijpelijk dus ook dat de vergeten bril na de pauze toch even gehaald moest worden, anders zou het koor voor de dirigent onzichtbaar zijn geworden en dan wordt het lastig dirigeren en musiceren. Het koor zong goed in de verschillende rollen die het had. De inzetten waren veelal gelijk, de fuga’s in elk geval in de thema’s krachtig aangezet en aan de frasering was duidelijk en hoorbaar aandacht besteed. Vaste repetitor Eric Jan Joosse – al bijna 35 jaar bij  Amicitia-  was wederom de trefzekere basis als organist en begeleidde als deel van het orkest het koor en de solisten. Voor Amicitia was het de zevende uitvoering van de Johannes Passion sinds de oprichting van het koor in 1956. Misschien dat dit geluksgetal extra energie en inspiratie gaf dit pittig ingewikkelde muziekstuk overtuigend uit te voeren en neer te zetten.

2016 Wordt voor Amicitia een bijzonder jaar. Het koor bestaat 60 jaar. De gemiddelde leeftijd van het koor zou ook zo maar 60 jaar kunnen zijn en er zingen nog steeds koorleden mee die al sinds de oprichting bij het koor zijn. Zingen houdt jong!  De Johannes Passion is misschien niet de feestmuziek die je bij een verjaardag op zet. Dat gaat te ver. Het concert op 18 maart was echter wel degelijk een waardevolle en indrukwekkende aftrap van het Amicitia-jubileumjaar dat in november met een jubileumconcert nader gevierd zal worden. En bovendien was het een indrukwekkende start van de Goede week.  Voor het koor jammer dat het stuk slechts één keer in totaliteit met alles erop en eraan uitgevoerd kan worden. Dergelijke producties zijn kostbaar. Voor de ruim aanwezige bezoekers een genoegen erbij te zijn en dit mee te maken, zo viel te horen aan het applaus en bij het verlaten van de kerk. En dat geldt ook voor ondergetekende. Het was mij een genoegen. Es ist vollbracht!

Jan-Willem Dienske